ملاک انسجام اجتماعی در نگاه حضرت زهرا(س) گم نشدن حقیقت است

به گزارش ایکنا، سعیده رحیمی؛ مدرس حوزه و دانشگاه، 20 آبان ماه در همایش «حضرت زهرا(س) و امیرالمومنین علی(ع)؛ الگوی عملکرد در حفظ فرهنگ و انسجام اجتماعی» که از سوی دفتر قم سازمان علمی فرهنگی آستان قدس رضوی برگزار شد، به موضوع ولای اجتماعی در سیره رفتاری حضرت صدیقه طاهره(س) بر اساس مبانی اندیشه ای امام شهید، حضرت آیت الله العظمی خامنه ای پرداخت و گفت: از نظر بنده، حد و ملاک انسجام اجتماعی، از بین نرفتن حقیقت است. وقتی حقیقت بزرگی مانند ولایت مورد تعرض قرار می گیرد، کلاً خط حقیقت در تاریخ گم می شود لذا در اینجا، ماندن آن حقیقت بر انسجام اجتماعی مقدم است.

وی افزود: بحث ماندگاری حقیقت اجتماعی و ماندگاری خط تشیع چنان اهمیت داشت که حضرت زهرا(س) باید در برابر نظام حاکم می ایستاد. اگر این اعتراض از حضرت صدیقه طاهره(س) آغاز نمی شد، در واقع ما با اسلامی تحریف شده مواجه می شدیم، همان گونه که با مسیحیت و یهودیت تحریف شده مواجه شدیم لذا ماندگاری این خط حقیقت بسیار ارزشمند بود.

نویسنده کتاب «بانوان شیعه» با بیان اینکه در مورد این شبهه که آیا علی(ع) انسجام امت را به هم زد؟، اظهار کرد: حتی پس از ماجرای امیرالمؤمنین(ع) و حضرت زهرا(س)، در سراسر دوران، مخصوصاً در عصر اموی و عصر خلفا، این جمله از سوی نظام حاکم مطرح می شد که علی(ع) برخلاف وحدت جامعه حرکت کرد؛ در حالی که امیرالمؤمنین(ع) پس از این ماجراها و استقرار حکومت خودشان، می فرمایند من وزیر خلافت شدم.

رحیمی بیان کرد: اما در موضع مبارزه، حضرت صدیقه طاهره(س) در رأس قرار می گیرند تا برای ماندگاری خط حقیقت تلاش کنند. در سایر ادوار امامت نیز ما مستمراً شاهد استمرار خط مبارزه هستیم؛ گاهی مانند عاشورا آشکار و گاهی پنهان است، اما همیشه وجود دارد و ماندگاری تشیع مرهون همین استمرار خط مبارزه است.

مدرس حوزه و دانشگاه با بیان اینکه نظام دین، مجموعه ای است که همه اجزا با هم هماهنگ هستند و هیچ کدام بیهوده نیستند، اضافه کرد: حضرت آقا در مقدمه کتاب طرح کلی اندیشه اسلامی در قرآن، به این نکته اشاره می کنند که آن چه در مباحثات اسلامی غایب بود، نگاه نظام مند به دین و نگاه ناظر به جامعه بود و ما باید اسلام را به شکلی عرضه کنیم که به عنوان یک مکتب عملی برای جامعه، قابلیت برنامه ریزی و مکتب بودن داشته باشد.

نویسنده کتاب بانوان شیعه با بیان اینکه فهم سیر حضرت زهرا(س) و این نظام شخصیتی بدون دریافت این نظام واره دینی ممکن نیست، به بحث ولایت اشاره کرد و افزود: در بحث ولایت، ایشان تنها به معنای مشهور آن یعنی اولی به تصرف تصرف اکتفا نمی کنند، بلکه مفهومی را اتخاذ می کنند که به معنای پیوستگی عمیق قلبی و عملی میان امام و شیعیان و شیعیان با یکدیگر است. ایشان سه لبه برای ولایت ترسیم می کنند که مسیر نبوت را در جامعه روشن می کند تا افراد جامعه در این کارخانه انسان سازی، در مسیر توحید تربیت شوند و این تربیت به انسجام اجتماعی برسد. ایده ولایت در اینجا همان انسجام با ولایت است.

مدرس حوزه و دانشگاه با بیان اینکه پیامبر در 23 سال در مسیر ساخت جامعه بود و بر اساس اندیشه ولایت افراد را به هم متصل می کرد، افزود: پیمان برادری در اوایل حکومت اسلامی ایشان نشان می دهد که نگاه حضرت به ولایت از ابتدای جامعه سازی در مدینه حضور داشت و آن پیمان، وجهی از ولای اجتماعی بود.

وی ادامه داد: پس از این حرکت جامعه سازانه پیامبر، حضرت زهرا(س) با انشقاق امت مواجه شدند؛ انشقاقی که از سوی کسانی رخ داد که در مسیر خلافت انحراف ایجاد کردند. اداره اجتماعی توحیدی این نبود که خلافت به دست کسانی بیفتد که نه علم داشتند، نه عقل، نه اتصال به وحی و نه تقوا.

وی افزود: این در حالی است که امیرالمؤمنین(ع) که تمامی این ویژگی ها را داشت و از جانب خدای متعال منصوب شده بود، کنار گذاشته شد لذا مهم ترین کار این بود که خط نبوت باقی بماند؛ این لمر، مهم ترین وجه جامعه سازانه بود که حضرت زهرا(س) باید در راستای ماندگاری اندیشه توحید به ثمر می رساند.

دلیل نامگذاری حضرت به زهرا(س)

این پژوهشگر با اشاره به دلیل نام گذاری حضرت فاطمه(س) به زهرا، گفت: دلیل این است که ایشان مایه چشم روشنی امیرالمؤمنین(ع) بودند و دل آن حضرت به واسطه ایشان جلا می یافت. ایشان در تمام جنگ ها پشتیبان امیرالمؤمنین(ع) بودند و با عنوان همسر مجاهد و فداکار از ایشان یاد می شود. این الگو و وجه صبوری ایشان در مجاهدت های پرتکرار امیرالمؤمنین(ع)، درس بزرگی برای همسرانی است که امروز دوری همسران خود را تحمل می کنند و به ویژه برای همسران شهدا.

وی ادامه داد: در طول زندگی مشترکشان که حدود 10 سال بود، امیرالمؤمنین تقریباً در تمام این سال ها در میدان جنگ بودند؛ این دوران با غزوه های بزرگ صدر اسلام و همچنین سریه های متعددی مصادف بود که در اکثر آن ها، امیرالمؤمنین(ع) نخستین کسی بودند که لباس رزم می پوشیدند و شاید آخرین کسی بودند که از میدان بازمی گشتند.

رحیمی با بیان اینکه در مورد وجوه اجتماعی حرکت صدیقه طاهره(س)، ایشان در نقش یک مبارز اجتماعی حضور داشتند، اظهار کرد: امام شهید، مجاهد فی سبیل الله بودن و مبارز بودن حضرت زهرا(س) را تبیین کرده و معتقد بودند خط مبارزه تشیع به هدایت ایشان ترسیم شد و عَلَم رهبری مبارزه علیه نظام سلطه اموی و عباسی به دست صدیقه طاهره(س) بود.

گریه های رسانه ای

رحیمی اضافه کرد: به تعبیر امام شهید، ایشان برای ماندگاری حقیقت، رهبری این جنبش را بر عهده داشتند. از دعوت های شبانه و سخن گفتن با زنان مدینه گرفته تا خطبه خوانی ها و دفاع از فدک. حتی گریه های ایشان را می توان نوعی گریه رسانه ای دانست؛ زیرا اگر این امر صرفاً یک موضوع شخصی و طبیعی بود، ایشان در خلوت خانه و با خدا گریه می کردند، اما طوری گریستند که همسایه ها متوجه شدند. همچنین رفتن ایشان به کوه احد، جایی که در مسیر کاروان های مدینه قرار داشت و دو روز در هفته را در آنجا می گذراندند، نشان می دهد که ایشان برای بیان حقیقت اجتماعی، نقاطی را برمی گزیدند که بیشترین اثر و انتشار را داشته باشد.

مدرس حوزه و دانشگاه تصریح کرد: اقدام حضرت زهرا(س) برای همبستگی اجتماعی امت و جلوگیری از پاره پاره شدن آن و نابودی خط تشیع، مصداق بارز تضامن اجتماعی است. در عینیت تاریخ، وحدت اجتماعی میان شیعیان بیش از اهل سنت است و این امر مرهون عملکرد حضرت زهرا(س) در آن گذرگاه مهم تاریخی است.

رحیمی گفت: حضرت آقا می فرمایند که حضرت زهرا(س) در خطرناک ترین بخش های جامعه، یعنی در حوزه خلافت و مبارزه سیاسی، در کسوت یک قهرمان ظاهر شدند، نه صرفاً یک مبارز دنباله رو. ایشان سرباز قهرمانی بودند که در میانه میدان ایستادند، در حالی که افرادی چون سلمان و ابوذر در موضع ضعف بودند. نکته دشوار و تأمل برانگیز این است که حتی خود امیرالمؤمنین(ع) نیز زیر پرچم مبارزه حضرت زهرا(س) می ایستادند.

وی تأکید کرد: این موضوع نشان می دهد که بحث بر سر جایگاه خلافت است، نه شخص امیرالمؤمنین(ع) لذا علم مبارزه در دست ایشان بود. این یک واقعیت تاریخی است و ارتباطی به بحث های کلامی ندارد. حضرت زهرا(س) پس از رحلت پیامبر(ص)، برای خلافت علی بن ابی طالب(ع) مبارزه مستمر و خستگی ناپذیری را آغاز کردند و محور این مبارزه بودند.

دفاع از حق(ولایت)

رحیمی با بیان اینکه ما گاهی در تحلیل نقش ایشان از تعابیری چون نقش اجتماعی استفاده می کنیم، اما امام شهید عبارت رهبری اجتماعی را به کار می برند، تصریح کرد: دفاع ایشان از امیرالمؤمنین(ع)، صرفاً دفاع از همسر یا خویشاوند نبود، بلکه دفاع از زمامدار بر حق و انجام یک وظیفه هدفمند بود. ایشان تحت تأثیر تهدیدها قرار نگرفتند و با وجود بارداری و دشواری های جسمی، در شدیدترین موقعیت ها بزرگ ترین وظایف را انجام دادند. ضربت زدن به دختر پیامبر تنها زمانی ممکن است که او در جایگاه مقاومت ایستاده باشد. در نهایت، این اقدام باعث شد تمامی نقشه های دشمن بر آب رود و مردان و ریش سفیدان مهاجر و انصار جرأت نکنند این مسیر را بپذیرند، در حالی که یک زن این مسئولیت بزرگ را بر عهده گرفت.

نویسنده کتاب بانوان شیعه در ادامه با اشاره به اینکه نگاه ما نباید این باشد که همه مشاغل اجتماعی برای زنان ضروری است، اضافه کرد: مشاغل متعددی وجود دارند که ما شاهد غیبت زنان و یا حضور کمرنگ زنان متعهد و مسئولیت پذیر هستیم زیرا آن ها نمی خواهند مسئولیت تربیت خانوادگی را رها کنند و مجبورند میان خانه داری و فعالیت اجتماعی، یکی را انتخاب کنند.

یکسانی قوانین اشتغال برای زنان و مردان

وی افزود: حضرت آقا تأکید می فرمودند که خانه داری، خانه نشینی نیست؛ تأکید بر خانواده به این معنا نیست که زنان تنها در خانه بمانند یا مجبور شوند میان فرزندآوری و مشاغل اجتماعی یکی را انتخاب کنند. با این حال، قوانین اشتغال برای زنان و مردان تقریباً برابر است؛ مثلاً قانون اشتغال، 120 ساعت کار در هفته را تعیین می کند که با توجه به نیازهای یک مادر با چندین فرزند، حضور مستمر در این سطح بسیار دشوار است.

رحیمی بیان کرد: این موضوع باعث می شود زنان متعهد، حتی اگر به فعالیت های آموزشی یا معلمی علاقه مند باشند، از این صحنه رها شوند. این مسئله ریشه در ضعف قوانین اشتغال در عرصه آموزش و پرورش و نظام استخدام دارد.

حجاب؛ مسئله رهاشده

رحیمی با بیان اینکه مسئله حجاب در کشور رها شده است، گفت: گویی تصور کرده ایم رهاکردن آن می تواند راهکاری باشد، اما در واقع به آن نپرداخته ایم و این امر منجر به بروز مسئله برهنگی شده است. ما اکنون در قم نیز با این مسئله مواجه هستیم، اما در شهرهای دیگر مانند تهران و بسیاری از مناطق تفریحی و حتی فرهنگی، با چالش برهنگی روبه رو هستیم که اساساً در قالب بحث حجاب نمی گنجد.

وی تأکید کرد: در همین حوزه نیز نیازمند تضامن اجتماعی زنان هستیم. یعنی خود زنانِ متعهد باید به عرصه ها قدم بگذارند و در این همبستگی اجتماعی، خلأ حاصل از فعالیت های رسانه ای و بمباران رسانه ای را پر کنند. این جبران تنها از طریق روحیه زنان و در قالب ولای اجتماعی امکان پذیر است.

انتهای پیام